De Vlaamse werkloosheid daalt al sinds augustus 2015 onafgebroken. Eind juli 2018 telde Vlaanderen 205.977 niet-werkende werkzoekenden. Dat zijn er 19.067 of 8,5 procent minder dan een jaar eerder. Tezelfdertijd blijft het aantal vacatures dat aan de VDAB gemeld wordt op een hoog niveau. Zo ontving de arbeidsbemiddelaar de voorbije twaalf maanden 274.471 vacatures, bijna 11 procent meer dan in de periode van twaalf maanden daarvoor. De Vlaamse arbeidsmarkt wordt dus geconfronteerd met een toenemende kwantitatieve krapte. Maar ook op kwalitatief vlak, het verschil in profiel tussen vraag en aanbod, tekent er zich een ‘mismatch’ af.
“Het kwantitatief krapper worden van de Vlaamse arbeidsmarkt is deels conjunctureel te verklaren. Onder impuls van de aantrekkende economie stijgt het aantal vacatures, terwijl het aantal werkzoekenden om deze posities in te vullen stelselmatig afneemt. Op zich is dat niet zo erg, want het wijst erop dat het goed gaat met de economie”, zegt Sarah Vansteenkiste, coördinator en onderzoeker van het Steunpunt Werk, een onderzoekscentrum aan de faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen van de KU Leuven.
Structurele krapte
Toch stevenen we af op een structureel krappe arbeidsmarkt. Dat heeft veel te maken met enkele demografische en maatschappelijke trends. En die zijn heel wat standvastiger dan de economische conjunctuur. Zo waren er nooit eerder zoveel 50-plussers actief op de arbeidsmarkt, nagenoeg 800.000 in 2016, bijna een verdubbeling in vergelijking met 1996. Tegelijk was de werkzaamheidsgraad van 50-plussers nooit eerder zo hoog: 59 procent in 2016 tegenover 33 procent in 1996. Vandaag worden we dus met een grotere vervangingsgraad geconfronteerd en die vraag zal de komende tien jaar nog pieken. Daarnaast zien we dat de groep vervangers voor de uittredende babyboomers te klein is. Jongeren studeren langer en vervoegen de werkende bevolking pas op latere leeftijd. Maar ook in de daaropvolgende middengroep (personen tussen 25 en 49 jaar) is vrijwel iedereen (85 procent) al aan de slag. Vooral in de groepen met een gunstig arbeidsprofiel, zoals hooggeschoolden, is de arbeidsreserve beperkt.
Te veel laaggeschoolden, te weinig hooggeschoolden
Ook kwalitatief is er sprake van een ‘mismatch’ tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Recent onderzoek van het Steunpunt Werk ging aan de hand van de ‘opleidingsmismatch’ na in hoeverre het gevraagde opleidingsniveau op de arbeidsmarkt afwijkt van het aangeboden opleidingsniveau. Hiervoor werd het opleidingsniveau van loontrekkenden als indicator van de arbeidsvraag vergeleken met dat van werkzoekenden. Daarbij werd een onderscheid gemaakt tussen drie opleidingsniveaus: laaggeschoolden (geen einddiploma secundair onderwijs), middengeschoolden (einddiploma secundair onderwijs) en hooggeschoolden (einddiploma hoger onderwijs). “De analyse toont dat de ‘opleidingsmismatch’ in het Vlaams Gewest veroorzaakt wordt door twee onevenwichten in vraag en aanbod. Enerzijds wordt de vraag naar hooggeschoolde arbeid niet beantwoord door het opleidingsprofiel van de bestaande werklozenpopulatie. Anderzijds is er bij de werklozenpopulatie een overschot aan laaggeschoolde profielen, die in mindere mate gevraagd worden op de arbeidsmarkt”, constateert Vansteenkiste.
Wilt u het volledige artikel en de nieuwe reeks (van journalist Hilde Vereecken en foto’s van onder meer Hendrik De Schrijver) lezen? Dat kan door lid te worden van HR Square. U ontvangt dan niet alleen het tijdschrift, maar hebt ook toegang tot de website met het hele archief én u geniet stevige prijsreducties op tal van hoogst interessante evenementen, ook op de HR Square Seminaries, HR Square Masterclass en HR Square Conference. Hoe wordt u lid? Ga naar www.hrsquare.be of contacteer Nathalie Dierickx, [email protected], 0474 97 07 43.
