Deze middag op het tv-journaal dan. Daar verklaart de VRT-reporter dat de beklaagden – de ex-collega’s dus – de strop rond hun eigen nek aan het toetrekken zijn door geen emoties te tonen. Laten we wel wezen: iemand functioneert niet goed in het kantoor waar hij werkt, ik laat in het midden waarom. Afdanking wordt overwogen. Men besluit hem nog één kans te geven. Hij belandt in een ander kantoor. Ook daar functioneert hij niet goed, ik laat opnieuw in het midden waarom. Op een goede dag pleegt de man zelfmoord. En plots blijkt dat gehele kantoor bemand te zijn door misdadigers.
Meer nog: bijna twee jaar lang worden die mensen publiek aan de schandpaal genageld als oervoorbeelden van het walgelijke gedrag dat zich in onze bedrijven voordoet. Zo walgelijk dat er nieuwe wetten moeten komen, met nieuwe controleurs, nieuwe procedures, nieuwe pesterijen tegen HR-diensten. Twee jaar lang. En dit voor wat zij zelf in het ergste geval als een ietwat mislukte grap zijn gaan zien. Eerlijk: een heilige wordt dat beu. Je kan daar geen andere emotie meer rond vertonen dan een gevoel van intense verveling, zelfs walging: laat deze kelk aan mij voorbijgaan, zodat ik weer normaal kan leven. En dan staat er daar zo’n aasgier van de pers, en die wil emoties zien, bloed ruiken, lijken zien bengelen.
Opgepast: mogelijk hébben de beklaagden zich misdragen. Mogelijk was hun ‘grappig’ gedrag misplaatst, getuigend van slechte smaak of zelfs van een kwade inborst. Maar er is ook dat ‘slachtoffer’: wie zoiets doet zit structureel met een dieper probleem dan wat kwaadwillige collega’s. Zeker als dit al het tweede kantoor is waar het gebeurt. Misschien had de personeelsdienst van De Post steviger moeten ingrijpen en in plaats van een overplaatsing een therapie moeten overwegen. Wellicht hadden de bedrijfsdokter en een psychologische dienst moeten geconsulteerd zijn.
Dat is niet gebeurd, dat is erg, maar moet je daarom bloedhonden loslaten? Er zijn immers ook andere mensen die een begeleidende taak hadden. Er zijn de ouders. Ik wil me geen oordeel vormen over die mensen, maar zij doen dat wel over de collega’s. Zij hebben zichzelf als slachtoffers opgesteld, eisen genoegdoening, schadevergoeding, voelen zich zelfs pioniers, koene strijders tegen onrecht, verdedigers van toekomstige slachtoffers. Maar hebben zij de huisarts geconsulteerd, een psychologische dienst ingeschakeld? Ik vraag het mij af.
Mogelijk wordt dat allemaal duidelijk in de loop van het proces en weet u er meer van op het moment als u dit leest, dan ik op het moment dat ik dit schrijf. In alle geval zijn er twee elementen die mij storen aan deze zaak: de slachtoffercultuur die, op overheidsbevel, ontwikkeld wordt in bedrijven die feitelijk moeten drijven op persoonlijke responsabilisering op alle niveaus. En ten tweede: de geilheid waarmee journalist-ambtenaren zich op deze zaak werpen. Wat zouden ze zelf toch graag slachtoffer zijn.
