EU-OSHA publiceert in een nieuw verslag de bevindingen van een groot, tweejarig project dat de effecten van digitalisering op veiligheid en gezondheid op het werk in de Europese Unie moet voorspellen. Het verslag — ‘Foresight of new and emerging risks to occupational safety and health associated with digitalisation by 2025’ (Verkenning van nieuwe en opkomende risico’s voor veiligheid en gezondheid op het werk als gevolg van de digitalisering in 2025) — bestudeert de potentiële effecten van digitalisering: samenwerkende robotica, kunstmatige intelligentie, internet der dingen, autonome voertuigen, bionica, virtuele en verhoogde realiteit, draagbare technologie, big data, 3D- en 4D-printen en onlineplatforms.
Het verslag vertrekt van vier scenario’s van het arbeidsleven in 2025 waarbij rekening gehouden wordt met de maatschappelijke, technologische, economische, ecologische en politieke context. Elk scenario (Evolutie, Transformatie, Exploitatie en Fragmentatie) houdt rekening met mogelijke verschillen in de manier waarop regeringen en het publiek aankijken tegen digitale ontwikkelingen. Ook wordt gekeken naar de economische groei en de toepassing van nieuwe technologieën in de komende jaren.
Zo wordt bij het scenario ‘Evolutie’ uitgegaan van een langzame economische groei en toepassing van nieuwe technologieën waarbij de overheid zich in belangrijke mate zal richten op de rechten van werknemers, sociale zekerheid, gezondheid en onderwijs. Bij dit scenario is men zich waarschijnlijk beter bewust van veiligheids- en gezondheidsrisico’s op het werk en de preventie hiervan dan bij andere scenario’s, omdat nieuwe technologieën niet snel worden ingevoerd. De mogelijkheid bestaat echter dat enkele technologieën niet goed worden onderhouden, omdat bedrijven over beperkte middelen beschikken.
De problemen en kansen voor veiligheid en gezondheid op het werk worden bij elk scenario afzonderlijk bestudeerd. Daarnaast worden ook gemeenschappelijke problemen bij de vier scenario’s vastgesteld. Er zijn enkele positieve resultaten te verwachten: dankzij robotica en automatisering zal men bijvoorbeeld minder moeten werken in een traditioneel gevaarlijke omgeving.
Daartegenover staat dat psychosociale en organisatorische factoren waarschijnlijk belangrijker zullen worden naarmate gedigitaliseerd werken veranderingen teweegbrengt zoals intensiever toezicht op werknemers, de verwachting dat men altijd (24 uur per dag en 7 dagen per week) beschikbaar is, snellere baanveranderingen en een door algoritmes gestuurd beheer van werkzaamheden en werknemers. Dit kan leiden tot een hoger stressniveau bij werknemers. Andere waarschijnlijke gevolgen van meer digitalisering op de werkvloer zijn grotere ergonomische risico’s als gevolg van mens-machine-interfaces, meer online en mobiel werken en grotere risico’s op het gebied van cyberveiligheid.
Voorts faciliteren digitale technologieën nieuwe arbeidsvormen, met een toenemend aantal werknemers dat (terecht of ten onrechte) als zelfstandige wordt behandeld en mogelijk niet onder bestaande veiligheid en gezondheid op het werk-wetgeving valt, een groot probleem voor bestaande mechanismen voor het aanpakken en reguleren van veiligheid en gezondheid op het werk.
Om hierop in te spelen wordt een aantal mogelijke strategieën voorgesteld, bijvoorbeeld geavanceerde risicobeoordelingen op de werkvloer waarbij gebruik wordt gemaakt van de ongekende kansen die digitale technologieën bieden (wearables en big data) en tegelijkertijd rekening wordt gehouden met de nieuwe uitdagingen die hiermee gepaard gaan.
