De 35-jarige Marokkaan Omar viel in december 2002 in Antwerpen-Noord van een materiaallift, die absoluut niet mocht gebruikt worden door personen. Het slachtoffer liep een schedelfractuur en diverse breuken op. Hij was samen op de bouwplaats met een andere arbeider die illegaal in België verbleef.
De aannemer van de bouwplaats ontkende ook maar iets met de zaak te maken te hebben. Volgens hem waren de twee toevallig op het bouwterrein aanwezig. Toen de socialistische vakbond ABVV met de invalide man werd geconfronteerd, zag de vakbond daarin een mogelijkheid voor een juridisch precedent. Het ABVV trok met het dossier naar de arbeidsauditeur, met het oog op een dagvaarding van de verzekeraar Fortis AG en het Fonds voor Arbeidsongevallen.
De vakbond claimde een erkenning als arbeidsongeval en een bijhorende vergoeding. Volgens ABVV-secretaris Bouw Ivan Grootaers heeft een illegale arbeider evenveel recht op verzekering van zijn werkgever als een legale werknemer: “Elke werknemer heeft rechten tegenover zijn werkgever. Punt.”
Het dossier belandde bij de strafrechter. Voor de correctionele rechtbank in Antwerpen won het ABVV een belangrijke slag in de erkenning van de relatie tussen de werkgever en zijn illegale werknemer. De rechter oordeelde dat de Antwerpse onderneming wel degelijk de twee illegalen in dienst had, ook al beweerde de eigenaar van de firma het tegendeel. Volgens de rechtbank bleek dat uit gelijklopende verklaringen van de twee illegale werknemers. Dat zij wekelijks op een parking hun loon kregen en een precies verhaal wisten te vertellen over de opdrachten en het vervoer met een busje naar de werkplek, was voor de rechter een bewijs. Net zoals het feit dat de werkgever na het ongeval op bezoek ging bij het slachtoffer om “een regeling te treffen”.
De correctionele rechtbank stelde op basis van inspectieverslagen vast dat de materiaallift niet voldeed aan de wettelijke veiligheidsvoorschriften. Op de zitting erkende de werkgever dat. Toch gaf hij zijn twee werknemers de opdracht die lift te gebruiken. De twee illegale arbeiders hoefden volgens de rechter niet te weten dat dit eigenlijk niet mocht, en ze moesten volgens de rechtbank al evenmin zelf veiligheidsmaatregelen nemen. De rechter stelde zelfs dat het slachtoffer de Nederlandse taal niet goed machtig was en de veiligheidswaarschuwingen op de lift niet hoefde te kunnen lezen of begrijpen. De werkgever had hem er moeten op wijzen dat een materiaallift niet mag worden gebruikt door personen.
Daarom veroordeelde de rechter de werkgever voor het toebrengen van onopzettelijke slagen en verwondingen, door gebrek aan voorzichtigheid of voorzorg. Hij kreeg met uitstel van drie jaar twee boetes van samen 20.000 euro. De werkgever moet de illegale werknemer ook een schadevergoeding betalen van 52.500 euro. De werkgever gaat in beroep.
Het ABVV noemt de veroordeling in eerste aanleg een belangrijk precedent voor alle illegale werknemers. “De rechter erkende de schade en stelde dat een illegaal ook recht heeft op een schadevergoeding wegens letsel”, stipt Grootaers aan.
Ook OR.C.A., de Organisatie voor Clandestiene Arbeidsmigranten, is verheugd met de uitspraak van de rechter: “Dat ook clandestiene werknemers arbeidsrechten hebben, is in onze Belgische wetgeving vrij duidelijk. Ze afdwingen is een andere zaak. De grootste hindernis is meestal de bewijslast: niet alleen het ongeval, maar ook de tewerkstelling moet bewezen worden. Daarnaast is er de angst van de werknemers dat ze het land uitgezet zullen worden als ze met hun problemen of de misbruiken naar buiten komen. Maar ook het gebrek aan jurisprudentie houdt werknemers en hun advocaten tegen om juridische stappen te ondernemen. In dat opzicht mag met deze uitspraak gesproken worden van een precedent. Tegelijk is het een bewijs dat een positieve samenwerking tussen vakbonden, sociale inspecties en niet-gouvernementele organisaties kan leiden tot meer mensenrechten.” OR.C.A, die sinds 2005 de rechten van werknemers zonder papieren verdedigt, is ervan overtuigd dat deze uitspraak een impuls zal geven aan de zaken van clandestiene werknemers die het slachtoffer werden van een arbeidsongeval.
Het dossier is echter nog niet volledig afgerond. De zaak voor de arbeidsrechtbank blijft van kracht, met het oog op een blijvende invaliditeitsvergoeding. Het slachtoffer verblijft intussen nog altijd illegaal in het land.
(Bron: Het Nieuwsblad, OR.C.A. www.orcasite.be )
