Om België aantrekkelijker te maken voor buitenlandse leidinggevende personeelsleden, werd in 1982 een bijzonder aanslagstelsel voor buitenlandse kaderleden, ook gekend als het expatstatuut, ingevoerd bij fiscale circulaire. Dat expatstatuut moest ervoor zorgen dat buitenlandse investeerders, die afgeschrikt werden door de hoge loonkosten in België, alsnog oog voor België kregen.

Om ervoor te zorgen dat buitenlands leidinggevend personeel tewerkgesteld kon worden in België zonder dat de werkgever een astronomisch brutosalaris zou moeten neertellen, heeft men met het expatstatuut ervoor gezorgd dat de tewerkstelling van deze mensen goedkoper werd. Aan dat (nog altijd populaire) statuut is sindsdien weinig veranderd, al rijzen er nog steeds vragen over de exacte toepassingsvoorwaarden. We nemen ze nog even onder de loep.

3 grote voordelen

Het expatstatuut heeft drie grote voordelen:

• De expat wordt beschouwd als niet-inwoner van België. Stel dat een Fransman samen met zijn familie verhuist naar België om hier (tijdelijk) een job uit te oefenen, dan wordt hij vermoed Belgische rijksinwoner te zijn. Dit vermoeden geldt niet voor een expat die van het statuut geniet.
• De expat wordt in België niet belast op inkomsten gerelateerd aan dagen gepresteerd in het buitenland (‘travel exclusion’).
• De expat is in België vrijgesteld op een kostenvergoeding (gelimiteerd tot 11.250 euro of 29.750 euro) die hij van zijn werkgever zou krijgen ter vergoeding van de meeruitgaven die het rechtstreekse gevolg zijn van de tewerkstelling of detachering naar België (bijvoorbeeld verschil in levensduurte, kosten voor een verblijfplaats in België, vergoeding voor hogere belastingdruk in België, …). Bepaalde kostenvergoedingen zijn zelfs ongelimiteerd vrijgesteld, namelijk de schoolkosten voor de kinderen in internationale scholen, de verhuiskosten en de inrichtingskosten van de woning in België.

Vele voorwaarden

De grote vraag is hoe en wie zo’n expatstatuut kan krijgen. Zowel de werkgever als het kaderlid moet aan een aantal voorwaarden voldoen. Deze voorwaarden worden beoordeeld op het moment van de aanvraag van het statuut. Het kaderlid wordt echter geacht te voldoen aan deze voorwaarden zolang hij het statuut heeft. Enige wijziging in het professionele leven of privéleven van het kaderlid dient gemeld te worden aan de dienst Brussel Buitenland, die steeds de voorwaarden opnieuw kan onderzoeken.

De werkgever moet deel uitmaken van een internationale groep van ondernemingen. Concreet betekent dit dat het kaderlid tewerkgesteld kan worden in een Belgische onderneming die deel uitmaakt van een internationale groep of in een Belgische inrichting van een buitenlandse onderneming.

Het kaderlid moet aan een aantal voorwaarden voldoen:

• Hij mag geen Belgische nationaliteit bezitten. Ook personen met een dubbele nationaliteit, waaronder de Belgische, worden uitgesloten.
• Hij moet rechtstreeks aangeworven zijn door een Belgische onderneming in het buitenland of moet vanuit het buitenland gedetacheerd of getransfereerd worden naar een Belgische entiteit van een internationale groep.
• Hij moet een kaderlid zijn, wat wil zeggen dat hij een leidende functie moet hebben die een bijzondere kennis en verantwoordelijkheid vereist die men niet kan vinden op de Belgische arbeidsmarkt. Om deze voorwaarde te beoordelen, bekijkt men onder andere de volgende vier elementen:

1. Hoeveel personen staan onder het gezag van het kaderlid?
2. Wat is de inhoudelijke omschrijving van de functie en wat zijn de verantwoordelijkheden die aan de functie verbonden zijn?
3. Welk diploma heeft het kaderlid en welke ervaring heeft hij?
4. Welk salaris krijgt het kaderlid?

• Bovendien kan het expat statuut tevens toegekend worden aan bedrijfsleiders.
• Het kaderlid moet het centrum van zijn belangen in het buitenland behouden. Het is daarbij van belang dat de kandidaat zijn verbondenheid met het buitenland kan bewijzen. De volgende zeven elementen zijn van belang:

1. Echtgenoot en kinderen wonen in het buitenland.
2. Hij heeft onroerend goed ter beschikking in het buitenland.
3. Hij bezit onroerend goed in het buitenland.
4. Hij heeft een levensverzekeringscontract en een bankrekening in het buitenland.
5. De kinderen volgen les in het buitenland of aan een internationale school in België.
6. Het huurcontract van het verblijf in België is tijdelijk of heeft een korte opzegtermijn.
7. Zijn contract in België is een tijdelijk contract. Het feit dat iemand echter een contract van onbepaalde duur tekent, zal op zich niet tot een weigering van het statuut leiden.

De werkgever en de werknemer dienen samen tijdig (binnen de 6 maanden na de maand waarin de expat zijn activiteiten in België is gestart) een aanvraag bij de dienst Brussel Buitenland in te dienen.

Ondertussen in de praktijk …

We wensen ten slotte de aandacht te vestigen op een aantal praktijkgevallen:

• De kaderleden die nergens elders beschouwd worden als rijksinwoner, genieten uiteraard het grootste voordeel. Een Nederlander die het expatstatuut verkrijgt in België, maar zijn woonplaats in Nederland behoudt en elke dag pendelt van Nederland naar België zal weinig voordeel van het expatstatuut hebben. Alle vrijstellingen die hij in België geniet (tegenover het statuut als niet-inwoner en de ‘travel exclusion’) zullen immers wel belastbaar zijn in Nederland, aangezien hij daar belast zal worden op zijn wereldwijd inkomen. Bovendien zal hij wellicht weinig kosten maken die gerelateerd zijn aan de tewerkstelling in België. Dit staat in schril contrast met de Nederlandse werknemer die verhuist naar België en in Nederland niet langer zou beschouwd worden als rijksinwoner. Hij zal immers in België enkel belast worden op de inkomsten gerelateerd aan de dagen gepresteerd in België, maar zal nergens anders belast worden op andere inkomsten.
• Wat als de werknemer van werkgever verandert binnen dezelfde groep? Intragroep transferts binnen België leiden in principe niet tot het verlies van het expatstatuut. Deze dienen evenwel gemeld te worden aan de dienst Brussel Buitenland, wat een controle van de voorwaarden kan uitlokken.
• Hoewel het kaderlid geacht wordt slechts tijdelijk in België te zijn, blijkt het begrip tijdelijkheid in de praktijk zeer rekbaar te zijn. De fiscus bekijkt echter de expats met meerdere jaren op de teller steeds meer en meer met argusogen.

Het expatstatuut is nog steeds zeer voordelig en het loont absoluut de moeite om na te gaan of een kandidaat in aanmerking komt voor het statuut.

Auteur: Tilde Callebaut (Claeys & Engels)