In het rapport ‘OECD Employment Outlook 2019’ wijst de OESO erop dat een gebrek aan voorbereiding op een nieuw digitaal tijdperk tot sociale en economische spanningen kunnen leiden. De arbeidsmarkten in de 29 OESO-lidstaten hebben de meest recente economische en financiële crisis verteerd. Vandaag is de werkzaamheidsgraad zelfs 2 procent hoger dan voor de crisis. Niettemin wijst OESO op een toenemende polarisatie van de arbeidsmarkt.

De hogere arbeidsparticipatie is grotendeels te danken aan een stijgende participatie van vrouwen aan het arbeidsproces en omdat oudere werknemers langer aan de slag blijven. Het rapport wijst er enerzijds op dat de stijgende werkgelegenheid vooral aangedreven wordt door hooggekwalificeerde banen. Hun aandeel is de afgelopen 20 jaar met een kwart gestegen in de OESO-landen. Anderzijds is het aantal jongeren gestegen zonder diploma hoger onderwijs en met geen of een slecht betaalde job.

De OESO verwacht dat door automatisering en verdere digitalisering 14 procent van de bestaande jobs zullen verdwijnen de komende 15 tot 20 jaar en 32 procent van alle banen zullen drastische veranderingen ondergaan. Tezelfdertijd heeft 56 procent van de werknemers in de lidstaten geen of enkel basisvaardigheden ICT. De organisatie spoort de lidstaten aan dringend werk te maken van beroepsopleidingen. Daarbij moet vooral aandacht gaan naar lagergeschoolden, maar ook naar oudere werknemers, niet-standaard werknemers (freelancers, deeltijds werkenden, tijdelijke werknemers, platformwerkers). Vandaag krijgen zij immers weinig toegang tot opleiding en/of herscholing. Zo neemt slechts 20 procent van de laaggeschoolden deel aan opleiding, terwijl bij hoogopgeleide werknemers dit meer dan 60 procent is.

Freelancers

Hoewel vast en voltijds werk de standaard blijft, wijst de organisatie erop dat niet-standaard werk (freelancers, zelfstandigen, contractanten, enz) in veel lidstaten geen marginaal fenomeen meer zijn. Deeltijds werk is het voorbije decenium in bijna alle lidstaten gestegen, alsook het aantal werknemers dat onvrijwillig deeltijds werkt. Zo is een op zeven werknemers zelfstandige of freelancer en heeft een op negen een tijdelijk arbeidscontract. OESO spoort haar lidstaten dan ook aan werk te maken van een betere sociale bescherming van deze statutten en actie te ondernemen tegen schijnzelfstandigen. In een aantal OESO-landen maken contractanten en zelfstandige werknemers tot 50 procent minder kans om einige vorm van werkloosheidsuitkering te krijgen dan loontrekkenden.

Tot slot merkt OESO op dat het aantal werknemers aangesloten bij een vakbond de voorbije drie decennia daalde van 30 procent in 1985 naar 16 procent in 2016.