Van alle werknemers ontvangen de bedienden uit de privésector het vaakst een bonus. In 2019 waren er dat wel een pak minder dan het jaar voordien: 21 procent tegenover 28 procent in 2018. Collectieve bonussen worden vaker toegekend dan individuele. Uit de cijfers van Acerta Consult blijkt dat 13 procent van de werknemers uit de privé in 2019 een collectieve bonus kreeg. Meestal ging het over een niet-recurrente resultaatsgebonden premie. Die cao 90-bonus blijft een interessante optie om een concrete doelstelling af te spreken en (een welbepaalde groep van) werknemers te belonen als die doelstelling is behaald. De premie is ook voordelig op fiscaal en sociaal vlak. Slechts een kleine minderheid van de bedienden (1 procent) ontving een winstpremie, wat nochtans ook een interessante optie is.
Individuele bonussen waren er voor 8 procent van de bedienden. Voor 6 procent van hen werd die in warrants uitgekeerd, wat een stijging is van 2 procentpunten. Bij 2 procent ging het over een klassieke loonbonus. Dat warrants populairder worden, komt wellicht doordat zowel werkgevers als werknemers beseffen dat ze goedkoper zijn dan de klassieke cashbonus. Sommige werknemers staan huiverachtig tegenover warrants omwille van de link met de beurs.
Loop niet in de val
Voor werkgevers is het belangrijk zich bewust te zijn van de ‘bonusvalstrik’. Met een extraatje aan het einde van het jaar verhogen ze de motivatie en het gevoel van waardering, maar dat effect is slechts van korte duur. Bovendien treedt er snel gewenning op: werknemers die enkele jaren na elkaar een bonus ontvangen, gaan ervan uit dat dit ook het volgende jaar het geval zal zijn. In 2019 zullen allicht veel bedienden hebben ontdekt dat een bonus geen verworven recht is. Zo’n teleurstelling kan een werkgever vermijden door vooraf klaar en duidelijk over de bonus te communiceren. Welke zijn de doelstellingen die de werknemer, de organisatie en/of het team moeten halen om de bonus te krijgen? Hoe groot is die bonus? Om medewerkers echt te motiveren, moeten de doelstellingen ook voldoende uitdagend zijn.
Naast bonussen zijn er nog veel andere manieren om medewerkers te motiveren en te waarderen, bijvoorbeeld via een cafetariaplan of een mobiliteitsbudget. Werknemers appreciëren het wanneer de baas hen aan het stuur zet en de kans geeft zelf mobiliteitsoplossingen, extra vakantiedagen, verzekeringen of opleidingen te kiezen. Ook extra flexibiliteit en de mogelijkheid om tijd- en plaatsonafhankelijk te werken, vallen doorgaans in de smaak bij werknemers. Die elementen bepalen mee of een werknemer zich betrokken blijft voelen en de werkgever trouw zal blijven.
De auteur, Glenn Van Oevelen, is Managing Consultant Legal bij Acerta Consult. Hij schreef deze bijdrage als lid van de adviesraad van HR Square.
